Teren ogrodu seminaryjnego – dawnego ogrodu karmelitów - w rejestrze zabytków

piątek, 22 lutego 2019 09:08

W dniu 14 lutego 2019 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków terenu ogrodu seminaryjnego (dawnego ogrodu klasztornego zgromadzenia karmelitów), położonego w Warszawie przy ul. Krakowskie Przedmieście 52/54.

Założony w XVII w. ogród znajduje się na terenie najcenniejszej historycznie części miasta, a ponadto powiązany jest przestrzennie z topografią skarpy warszawskiej, uznawanej za jeden z najważniejszych elementów krajobrazu kulturowego stolicy. Sam zespół pokarmelicki należy do grupy cennych założeń klasztorno ogrodowych ufundowanych w XVII w. na terenie skarpy, obejmującej klasztory sakramentek i szarytek - obydwa wpisane do rejestru zabytków z terenem ogrodów oraz klasztor sióstr wizytek. Trwałość struktury przestrzennej oraz ustalona wielowiekową tradycją formuła zagospodarowania dawnego ogrodu zgromadzenia karmelitów jest istotnym walorem uzasadniającym wpis tego terenu do rejestru zabytków nieruchomych.

Teren ogrodu seminaryjnego funkcjonuje w szerokim kontekście historycznym i przestrzennym. Przede wszystkim stanowi „zaplecze” ufundowanego w I połowie XVII wieku klasztoru, o świadomie kształtowanej formie i kompozycji zachowującej czytelny związek z zabudową. Ogród, który rozwijał się od momentu osadzenia karmelitów przy Krakowskim Przedmieściu, stanowił istotny element kultury zakonnej i ważny składnik życia klasztornego. Obecnie jest natomiast miejscem ważnym nie tylko dla tożsamości dawnego założenia klasztornego, lecz również reprezentacyjnej części miasta, rozwijającej się wzdłuż Krakowskiego Przedmieścia, a szerzej Traktu Królewskiego, z towarzyszącym jej ciągiem założeń zieleni wpisanych w naturalny skłon skarpy wiślanej. Teren ogrodów klasztornych przetrwał bez istotnych przekształceń, zarówno w momencie kasaty zakonu przez władze zaborcze, jak i w okresie powojennych przemian urbanistycznych śródmiejskiego odcinka skarpy warszawskiej. Jednocześnie, jako obszar głęboko osadzony w historii miasta, dokumentuje jego rozwój przestrzenny stanowiąc komponent przedmieść dawnej Warszawy, których zagospodarowanie stało się w XVII wieku domeną rozległych kompleksów, przede wszystkim rezydencji magnackich i fundacji klasztornych. Dawny zespół klasztorny wraz z ogrodami jest zatem jednym z niewielu obiektów na terenie Warszawy, który w ścisłym powiązaniu z topografią skarpy, oparł się przekształceniom urbanistycznym i funkcjonalnym. Ogród, nieznacznie uszczuplony na przestrzeni wieków wskutek procesów parcelacyjnych, posiada granice pokrywające się z kształtem utrwalonym w XIX wieku, a w dużej mierze także z granicami siedemnastowiecznej fundacji. Ponadto jako dawna, wygrodzona enklawa życia klasztornego, dokumentuje sposób funkcjonowania zgromadzenia karmelitów i realizacji ich reguły. Posiada wartości artystyczne jako przykład sztuki ogrodowej widocznej w sposobie zagospodarowania stoku skarpy, z podziałem na tarasowe strefy oraz w powiązaniu z komponentami architektonicznymi (mur oporowy dekorowany arkadami, murowane ogrodzenie, dekoracyjna brama). Nie bez znaczenia dla wartości estetycznej ogrodu są również współczesne próby stylizowania zieleni zgodnie z zachowanymi przekazami historycznymi.

 

Willa Polakiewicz w Józefowie wpisana do rejestru zabytków

poniedziałek, 18 lutego 2019 14:44

W dniu 11 lutego 2019 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków willi Polakiewicz, wraz z terenem posesji, położonej przy ul. 3-go Maja 106 w Józefowie (powiat otwocki).

Willa Polakiewicz zlokalizowana jest w centralnej części Józefowa, w trzecim kwartale zabudowy na zachód od stacji kolejowej „Józefów”. Prostokątna działka, na której znajduje się budynek, usytuowana jest prostopadle do ulicy 3-go Maja (d. Środkowa), wśród zabudowy mieszkaniowej otoczonej zielenią. Analiza stanu zachowania i architektury istniejącego po dziś dzień obiektu, w powiązaniu z materiałami archiwalnymi, pozwalają stwierdzić, iż powstał on ok. 1925 r. Nieruchomość, oznaczona w księdze hipotecznej jako Willa Polakiewicz, została wydzielona 6.06.1925 r. z osady Europa należącej do Bernarda i Wilhelminy Zoller i sprzedana Jankielowi Polakiewiczowi, zamieszkałemu przy ulicy Gęsiej w Warszawie. Określenie nieruchomości hipotecznej jako willa sugeruje, iż była ona już wówczas zabudowana, bądź wydzielono ją w powiązaniu z planami zabudowy. Wypoczynkowy charakter zamierzenia inwestycyjnego potwierdza inny zapis w księdze hipotecznej, zakazujący wznoszenia na pozostałej części osady Europa fabryk i zakładów przemysłowych zanieczyszczających powietrze i zakłócających spokój (Wykaz hipoteczny, Tom III, Willa Polakiewicz). W okresie powojennym budynek został przekształcony na kwaterunkowy wielorodzinny.

Willa Polakiewicz jest przykładem zabudowy letniskowej charakterystycznej dla Józefowa i okolic doliny rzeki Świder, reprezentującej tzw. styl nadświdrzański. Jednocześnie posiada indywidualny wyraz artystyczny - urozmaiconą, indywidualnie zaprojektowaną bryłę budynku, relacje między korpusem głównym a dwukondygnacyjnymi wykuszami i werandami, zastosowany materiał (drewniane szalowanie) oraz jego kolorystyka, a także detal architektoniczny. Świadome zastosowanie naprzemiennie poziomego i pionowego deskowania tworzącego pasowe układy, dekoracyjnych ornamentów wieńczących kondygnacje oraz wydobycie kolorem podziałów architektonicznych elewacji, stanowi urozmaicenie masywnej bryły oraz nadaje jej elegancki charakter. Zastosowano charakterystyczną dla czasów powstania willi drewnianą stolarkę okienną i drzwiową, piece o białych kaflach pozbawionych dekoracji, drzwi ramowo-płycinowe w opaskach, parapety drewniane na prostych trójkątnych wspornikach. Nie bez znaczenia jest również fakt, iż działka była częścią siedliska tworzącego tzw. osadę Europa, a jedyną pozostałością historycznej zabudowy kwartału pozostaje budynek przy ul. 3-go Maja 106. Na wartość historyczną wpływają również zmiany własnościowe nieruchomości, wiążące dzieje budynku ze społecznością żydowską (w tym mieszkańcem Warszawy Jankielem Polakiewiczem) oraz odzwierciedlające aspiracje jej przedstawicieli do inwestowania na rynku nieruchomości na terenie najpopularniejszych podwarszawskich miejscowości.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

 

Kolejna staromiejska kamienica w rejestrze zabytków

piątek, 15 lutego 2019 15:33

W dniu 21 stycznia 2019 roku Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków kamienicy położonej przy ul. Krakowskie Przedmieście 29 / Koziej 4.

Pierwotną kamienicę przy ul. Krakowskie Przedmieście 29 / Koziej 4 wybudowano w 1699 r., w roku 1700 dom został powiększony i należał do Cechu Rzeźników. W okresie międzywojennym w budynku mieścił się salon fryzjerski oraz zakład fotograficzny Optofot. Budynek został wypalony podczas powstania warszawskiego. Odbudowę rozpoczęto 21 lipca 1948 r. Kamienica zyskała nowy wystrój. Zmniejszono także ilość kondygnacji w porównaniu do stanu sprzed wojny.

Przedmiotowa kamienica dwufrontowa usytuowana jest na rzucie prostokąta o krótszych bokach w pierzejach zabudowy ulic Krakowskie Przedmieście i Koziej. Zaprojektowana została jako element rozszerzającej się ku północy parceli, z wejściem na klatkę schodową umieszczonym od strony ul. Koziej. Budynek został wzniesiony jako murowany z cegły pełnej ceramicznej, o zwartej bryle, przykryty dachem mansardowym, krytym ceramiczną dachówką holenderką (esówką), z kalenicą podkreśloną gąsiorami. Obiekt o trzech kondygnacjach naziemnych, piwnicy i użytkowym poddaszu wzniesiony jest na ceglanych fundamentach pierwotnej konstrukcji. W osi środkowej drugiej kondygnacji znajduje się ośmiokwaterowe, częściowo przeszklone, okno balkonowe oraz prostokątny balkon z kutą, dekorowaną ornamentalnie balustradą. Okna w najwyższej kondygnacji mają formę zwieńczonych trójkątnymi frontonami lukarn. Stropy Kleina oparte są na oryginalnych belkach pozostawionych w trakcie odbudowy. W jedynej klatce schodowej znajdują się schody o konstrukcji żelbetowej, licowane szarym lastryko. Zachowana jest oryginalna kuta balustrada schodów i bariery przyokienne złożone z przęseł ujętych grubymi prętami o kwadratowym przekroju, wypełnionych trzema tralkami z motywami kul, pąków kwiatów i ślimacznic.

Przedmiotowa kamienica przedstawia niewątpliwe wartości historyczne, artystyczne i naukowe. Jej historyczny plan i lokalizacja dokumentują dawną parcelację jednej z najstarszych części Warszawy, zaś historyzująca forma nawiązuję do przedwojennej szaty architektonicznej ulic Krakowskie Przedmieście i Koziej. Budynek jest integralną częścią uznanego za pomnik historii Traktu Królewskiego. Znajduje się na terenie wpisanym do rejestru zabytków oraz w strefie buforowej części miasta wpisanej w 1980 r. na listę światowego dziedzictwa UNESCO, jako przykład niemal całkowitej rekonstrukcji historycznego centrum miasta ukształtowanego na przestrzeni od XIII do XX w. Dlatego też stanowi cenne świadectwo dzieła powojennej odbudowy. Kamienica jest również wartościowym dokumentem działalności projektowej dwóch wybitnych polskich architektów: Mieczysława Kuźmy i Zygmunta Stępińskiego. Jest to doskonały przykład stosowanych wówczas rozwiązań kompozycyjnych, funkcjonalnych i zdobniczych.

 

Strona 1 z 281

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g