7 wiat kolejowych w rejestrze zabytków

Friday, 02 July 2010 11:56

Zespół budowlany siedmiu wiat kolejowych (wraz z budynkami poczekalni), powstałych w latach po 1936 r., położonych na linii kolejowej Warszawa – Otwock, tj. Międzylesie, Radość, Miedzeszyn, Falenica, Michalin, Józefów oraz Świder, został wpisany do rejestru zabytków – taką decyzję podjęła Barbara Jezierska Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków.

Przedmiotowy zespół wiat wraz z budynkami poczekalni to przykład zastosowania finezyjnej architektury modernistycznej w obiekcie kolejowym, o świetnie zachowanych proporcjach, przy zastosowaniu gry kształtów oraz skromnej dekoracji architektonicznej. Zaprojektowany został z niezwykłą dbałością o szczegóły estetyczne o czym świadczyć może specjalnie zastosowane liternictwo tablic kierunkowych. Wszystkie obiekty wyróżniają się funkcjonalnością i prostotą (zgodnie z ideą architektury modernistycznej) – co decyduje o walorze artystycznym zespołu. Oprócz wartości artystycznej obiekty posiadają wartość historyczną - stanowią materialny ślad rozwoju aglomeracji warszawskiej - oraz modernizacji linii kolejowej w okresie dwudziestolecia międzywojennego. Unikatowa konstrukcja dachu obiektów dodaje całości wartość naukową.

Żelbetowe wiaty zostały wzniesione w latach 30-tych XX w. związku realizacją koncepcji budowy linii średnicowej oraz elektryfikacji Warszawskiego Węzła Kolejowego. W 1933 r. zawarta została umowa pomiędzy PKP a brytyjskim konsorcjum dwóch firm (English Electric Co. Ltd oraz Metropolitan Vicers Electric Export Co. Ltd) dotycząca elektryfikacji odcinków podmiejskich Warszawskiego Węzła Kolejowego do Otwocka. Konsekwencją tej inwestycji było wybudowanie nowych wysokich peronów wraz z wiatami i poczekalniami, dostosowanych do obsługi nowego taboru. Budowę zakończono w 1939 r. Autorem projektu układów torowych stacji oraz przystanków był inż. Kazimierz Centnerszwer (pracownik Biura Projektów i Studiów PKP). Ze względu na podmiejski charakter ruchu kolejowego zdecydowano zamiast dużych dworców wybudować wiaty oraz poczekalnie wraz z kasami biletowymi na peronach. 15 grudnia 1936 r. zelektryfikowano odcinek Warszawa Wschodnia – Otwock. Wówczas najprawdopodobniej w Biurze Studiów i Projektów PKP opracowano seryjny projekt wiaty peronowej, połączonej z budynkiem poczekalni i kasy biletowej. Według tego projektu wzniesiono przystanki Wawer, Międzylesie, Radość, Miedzeszyn, Michalin, Józefów oraz Świder, postawiono je na wysokich peronach.

Kamienica siostry Wedla w rejestrze zabytków

Friday, 25 June 2010 13:37

Barbara Jezierska wpisała do rejestru zabytków kamienicę wraz z wnętrzami przy ul. Szpitalnej 4 w Warszawie. Kamienica, wg projektu Zdzisława Mączeńskiego wzniesiona została w latach 1936-1937 wraz z oficyną z końca XIX w., przebudowaną w latach 1936-1937. Została ona wybudowana dla Eleonory Whitehead, siostry Jana Wedla.

Kamienica jest przykładem tzw. kamienic luksusowych z okresu międzywojennego. W swojej koncepcji architektonicznej łączy cechy nowatorskie oraz tradycyjne (układ funkcjonalny oparty na podziale na część oficjalną i przeznaczoną dla służby). Ma wysoki standard wykończenia zarówno mieszkań jak i pionów komunikacyjnych. Budynek jest również dokumentem historycznym okresu Powstania Warszawskiego. We wrześniu 1944 roku w kamienicy zginęło na skutek wybuchu bomby lotniczej 10 członków Sztabu IV Rejonu Armii Krajowej oraz ok. 90 mieszkańców domu. Na fasadzie budynku umieszczona jest tablica pamiątkowa informująca o tym zdarzeniu. W kamienicy w okresie Powstania Warszawskiego zakwaterowani byli członkowie Państwowego Korpusu Bezpieczeństwa, konspiracyjnej formacji policyjnej Delegatury Rządu na Kraj. Na elewacji tylnej po dziś dzień znajdują się ślady po kulach.

Na posesji istniała uprzednio XIX-wieczna kamienica składająca się z części frontowej i tylnych oficyn. Nowy budynek zastąpił starszą część frontową, natomiast oficynę zmodernizowano i przebudowano. Budynek przetrwał wojnę w dobrym stanie. W 1944 roku bomba uszkodziła jedynie jeden z narożników od frontu, który odbudowano po wojnie.

W obu budynkach zachowana została niemal w całości stolarka drzwiowa, w dużej części  stolarka okienna. W wystroju mieszkań zachowane są dekoracje stiukowe (obręcze plafonów wokół opraw oświetleniowych na sufitach, gzymsy przysufitowe). Pierwotnie we wszystkich mieszkaniach znajdowały się kominki. Zachowały się także: oryginalna dekoracja klatki schodowej, ściany w okładzinach z barwnych marmurów (m. in. marmur dębnicki, kielecki) oraz trawertynu. Z oryginalnego wyposażenia zachowały się żeliwne kaloryfery, balustrada z mosiężnym pochwytem, kamienne posadzki, drzwi wejściowe do budynku.

Pierwotnie w budynku frontowym znajdowała się winda wykładana mahoniem i elementami z mosiądzu (obecnie zastąpiona standardowym współczesnym dźwigiem osobowym). Budynek od samego początku jest wyposażony w instalację c.o., gazową, elektryczną oraz zsyp na śmieci. Na fasadzie kamienicy frontowej zachowana jest inskrypcja wyryta na płycie piaskowca z nazwiskiem architekta i datą powstania.

Batorówka w rejestrze zabytków

Monday, 21 June 2010 10:02

Barbara Jezierska Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków 17 czerwca 2010 r. wpisała do rejestru zabytków, z rygorem natychmiastowej wykonalności, willę „Batorówka” wybudowaną w 1911 roku, położoną w Warszawie przy ul. Rzeźbiarskiej 38/40.

Obiekt posiada wartość artystyczną, jest przykładem dobrej klasy letniskowej architektury drewnianej, powstającej wzdłuż linii kolejowej Warszawa - Otwock, tzw. „świdermajera”. Charakterystyczne dla tej willi są: lekka szkieletowa konstrukcja, doskonała proporcja bryły oraz bogata dekoracja elewacji. Wewnątrz budynku zachowany został pierwotny podział wnętrz mieszkalnych, do czasów obecnych przetrwało m.in. wiele elementów oryginalnego wyposażenia,
np. drewniane schody z balustradą, parapety okienne, piece kaflowe oraz oryginalna stolarka okienna i drzwiowa. Istotne znaczenie ma również fakt, że obiekt ten jest najstarszym budynkiem w tym stylu na terenie Wawra.

Willa została zbudowana dla rodziny Gosławskich, która na stałe zamieszkała w nim dopiero w latach 30-tych XX w. Wcześniej dom był wynajmowany w okresie wakacyjnym letnikom.