Oświadczenie MWKZ w sprawie wpisu zbiorów FSNT-NOT do rejestru

piątek, 26 maja 2017 12:15

Po starannym przeanalizowaniu sprawy podjąłem decyzję o wpisie do rejestru zabytków ruchomych, zbiorów zabytków techniki, będących w posiadaniu Naczelnej Organizacji Technicznej Federacji Stowarzyszeń Naukowo-Technicznej (FSNT-NOT) z rygorem natychmiastowej wykonalności.

Jestem głęboko przekonany, że pomoże to uchronić zbiory przed rozproszeniem i zagrożeniem zniszczenia.
Uważam, że zbiory zabytków techniki są naszym narodowym dobrem. Są także dowodem wkładu Polaków i polskiej myśli technicznej w rozwój naszego kraju, Europy i świata. Pokazują nasze osiągnięcia w różnych dziedzinach. Dlatego też należy je chronić i dbać, aby nie uległy rozproszeniu. Liczę, że w przyszłości zbiory znajdą godne miejsce w Narodowym Muzeum Techniki, gdzie będą dostatecznie chronione, udostępniane i badane.


prof. dr hab. Jakub Lewicki
Mazowiecki Wojewódzki
Konserwator Zabytków

 

Drewniany kościół w Aleksandrowie zabytkiem

piątek, 26 maja 2017 12:11

MWKZ podpisał decyzję o wpisie do rejestru zabytków drewnianego kościoła polskokatolickiego pw. Matki Boskiej Różańcowej z 1931 r., zlokalizowanego w Aleksandrowie k.Osówki (gm. Sienno, pow. Lipski) z uwagi na zachowane wartości historyczne.

Początkowo w Osówce funkcjonowała Parafia Kościoła Starokatolickiego Mariawitów. W 1929 r. założono Parafię Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego pw. Matki Bożej Różańcowej (obecnie Kościół Polskokatolicki).

Obiekt został złożony z gotowych, przygotowanych wcześniej elementów drewnianych.

W przypadku budynku kościoła zachodzą istotne relacje z jego otoczeniem (również objęte wpisem): widokowe, przestrzenne oraz funkcjonalne. Istotne jest zachowanie powiązania krajobrazowego obiektu architektonicznego oraz występującej wokół niego zaprojektowanej zieleni i podkreślenie ważnej funkcji jaką pełnią place przykościelne dla obiektów sakralnych (gdzie odbywają się różnego rodzaju wydarzenia religijne i społeczne).

Kościół polskokatolicki pw. Matki Boskiej Różańcowej w swej zewnętrznej formie zachował się bez większych zmian. Jest charakterystycznym elementem krajobrazu kulturowego gminy Sienno. Stanowi ważny dokument historii Wspólnoty Polskokatolickiej. Jest jedynym funkcjonującym kościołem polskokatolickim w południowej części województwa mazowieckiego i jednym z nielicznych, zachowanych zabytków drewnianych w powiecie lipskim.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków


 

Cmentarz rzymskokatolicki w Przysusze zabytkiem

czwartek, 25 maja 2017 13:41

MWKZ podpisał decyzję o wpisie do rejestru cmentarza rzymskokatolickiego z poł. XVIII w., zlokalizowanego przy ul. Grodzkiej w Przysusze, z uwagi na zachowane wartości historyczne i artystyczne

Wpisem objęto obszar cmentarza parafialnego z poł. XVIII w., układ przestrzenno- komunikacyjny, kaplicę Płużańskich z 1869 r. w granicach posadowienia fundamentów w zakresie bryły, gabarytu, murów obwodowych, rozwiązań stylistycznych elewacji oraz kwaterą żołnierską i nagrobki sprzed 1950 r., wymienione w wykazie będącym integralną częścią decyzji o wpisie.

Według źródeł archiwalnych, w Przysusze w poł. XVIII w. funkcjonował cmentarz rzymskokatolicki, na którym w wydzielonej kwaterze grzebano ewangelików. Miasto lokowane w 1710 r. na prawie magdeburskim należało do parafii w Skrzyńsku, nie posiadało własnego kościoła, a jedynie kaplicę dworską, gdzie odprawiano msze dla rodziny Czermińskich. Parafia w Przysusze została erygowana w 1779 r. z wydzielonego terenu parafii Skrzyńsko. Jednak kościół (drewniany) za zgodą arcybiskupa Aleksandra Łubieńskiego wzniesiono wcześniej bo już w 1764 r. Jego fundatorem był Franciszek Dembiński. Obecny kościół, z fun¬dacji Urszuli z Morsztynów Dembińskiej - starościny wolbromskiej został wybudowany w latach 1780-1786, a konsekrowany pw. św. Jana Nepomucena i św. Ignacego Loyoli w 1786 r. przez bp. Jana Mikołaja Dębowskiego, sufragana gnieźnieńskiego. Wokół budynku założono cmentarz przykościelny, który funkcjonował zapewne w ograniczonym zakresie jeszcze w 1. ćw. XIX w. W 1818 r. w opisie funduszu kościoła parafialnego w Przysusze odniesiono się do jego wyglądu i wyposażenia. Z powodu obowiązujących przepisów sanitarnych, wszystkich pochówków zaczęto dokonywać na cmentarzu grzebalnym, znajdującym się na południe od zabudowy miasta w miejscu starego cmentarza przysuskiego. W aktach dekanatu skrzyńskiego z lat 1844–1858 znalazł się zapis, że cmentarz grzebalny w Przysusze w 1843 r. był reperowany i zapewne dotyczyło to kamiennego muru ogrodzenia, którego istnienie potwierdza protokół z 1850 r. Kształt ówczesnego cmentarza był zbliżony do trapezu (obecnie środkowa część nekropolii przysuskiej). Droga na cmentarz wiodła od kościoła wzdłuż zabudowań plebańskich, przez pole do bramy cmentarnej umieszczonej obok obecnie istniejącej kaplicy cmentarnej, wybudowanej w 1869 r. dla rodziny Płużańskich. W 1914 r. ks. Julian Szynkiewicz doprowadził do powiększenia cmentarza. Natomiast za probostwa ks. Jana Węglickiego powstał nowy dojazd do cmentarza, który funkcjonuje do dzisiaj.

W części środkowej cmentarza, przy murze północnym jest umiejscowiona kaplica z 1869 r., ufundowana przez dr. Zygmunta Płużańskiego, wzniesiona w stylistyce neogotyckiej. Nad wejściem znajduje się napis z datą, a po jego obu stronach tablice inskrypcyjne wmurowane w elewację. Budynek kaplicy, usytuowany w najwyższym punkcie terenu cmentarza stanowi dominantę przestrzenną. W murze północnym w sąsiedztwie bramy głównej wmurowane są płyty nagrobne dawnych mieszkańców Przysuchy wyznania ewangelickiego, pochodzące z 2. poł. XVIII w. i pocz. XIX w. Siedem z nich zostało wpisanych do rejestru zabytków byłego województwa radomskiego prawomocną decyzją Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Radomiu pod nr rej. nr rej. 167/B/97 z dnia 08.09.1997 r. Przy alei bramnej od strony zachodniej usytuowana jest kwatera z mogiłami żołnierzy 23. Pułku Ułanów Grodzieńskich, poległych we wrześniu 1939 r. oraz mogiłami żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. Poza tym na terenie cmentarza przysuskiego znajdują się mogiły pomordowanych przez hitlerowców mieszkańców Przysuchy oraz poległych partyzantów. Najstarsze nagrobki rzymskokatolickie znajdują się w części środkowej cmentarza. Pochodzą z 2. ćw. XIX w. Są to płyty nagrobne: Feliksa Skrętowskiego- oficera artylerii polskiej oraz Maryjanny Kaliwodziny. Większość historycznych nagrobków wykonano z piaskowca, występuje również granit i żeliwo. Występują różne typy i formy: płyta nagrobna, krzyż na cokole, stela, grobowiec, obelisk, figura na cokole, pień drzewa na skałkach, kolumna na cokole.

W sumie wpisem objęto 110 nagrobków (w tym jedną płytę nagrobną NN przedstawiciela wyznania ewangelickiego). Prezentują wysoki poziom artystyczny. Zachowało się wiele wartościowych inskrypcji nagrobnych pod względem literackim i językowym. Na kilku nagrobkach pojawiły się inskrypcje wykonawców (F. Bielecki w Rogowie, Majewscy z Szydłowca, T. Godecki, Staniszewscy z Radomia). Wśród pochowanych na cmentarzu znajdują się osoby zasłużone dla Przysuchy, m.in.:, Ludwik Skowyra, zm. 1965 r.- założyciel i pierwszy dyrektor pierwszej w Polsce szkoły spółdzielczej, Józef Grzecznarowski, zm. 1889 r.– pierwszy radca zarządu poczty w Królestwie Polskim, Jan Samborski, zm. 1877 r. i Ludwik Korzeniowski, zm. 1864 r.- burmistrzowie m. Przysuchy), Ludwik Szermer, zm. 1931 r.- właściciel apteki, Karol Olewiński, zm. 1917 r.- powstaniec styczniowy, Julian Szynkiewicz, zm. 1918 r., Felisk Sułkowski, zm. 1850 r., Lucjan Cieszkowski zm. 1898 r. - proboszczowie parafii przysuskiej, dr Walerian Libiszowski, zm. 1943 r.- lekarz przysuski.

Wśród nagrobków kilka płyt nagrobnych posiada inskrypcje rosyjskie (nieczytelne).

Cmentarz rzymskokatolicki w Przysusze stanowi ważny, materialny dokument dziejów parafii i miejscowości. Ukształtowany od poł. XVIII w. do 1. poł. XX w. układ przestrzenno- komunikacyjny jest czytelny. Zachowały się historyczne obiekty: kaplica cmentarna, liczne nagrobki, kwatera żołnierska. Istniejące ogrodzenie cmentarne oraz brama (2. ćw. XX w.) jako elementy przestrzenne wpisują się harmonijnie w charakter cmentarza. Tworzy to zespół sepulkralny o znacznych walorach przestrzennych.

Decyzja nie jest ostateczna. Stronom przysługuje odwołanie do Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.


Agnieszka Żukowska
Rzecznik Prasowy
Mazowieckiego Wojewódzkiego
Konserwatora Zabytków


 

Strona 10 z 249

«PoczątekPoprzednia12345678910NastępnaOstatnie»
Archiwum aktualności:
Polecamy również:

muwz_g
bskz_g
mkdn_g
muwz_g