66 rocznica Powstania Warszawskiego

Friday, 30 July 2010 14:08

„Naród żyje tak długo, jak długo żyją dzieła jego kultury. (…)

Zniszczenie Warszawy – to jedna z prób zniszczenia narodu polskiego.” [1]

Tymi słowami Jan Zachwatowicz – architekt i autor powojennej koncepcji odbudowy Starego Miasta tłumaczy szczególnie silne dążenie władz hitlerowskich do całkowitego zniszczenia warszawskich zabytków. Wedle tego zamierzenia stolica Polski miała całkowicie zniknąć z powierzchni ziemi. Jej pozostałością miały być jedynie urządzenia techniczne i budynki kolei żelaznej, niezbędne do funkcjonowania tego terytorium jako punktu przeładunkowego dla transportu Wehrmachtu.

Praktyczną realizacją rozkazu wydanego przez Adolfa Hitlera, dotyczącego  całkowitego zniszczenia miasta była działalność brygad specjalnych: Vernichtungskommando oraz Verbrenungskommando, które grabiły i burzyły budynek po budynku.

Ostatecznie, w wyniku walk powstańczych oraz metodycznych, długotrwałych zniszczeń, dokonywanych przez okupanta w okresie od 3 października 1944 do 16 stycznia 1945, zniszczeniu uległo 90% warszawskich zabytków. Najbardziej ucierpiały rejony Powiśla, Śródmieścia i Starego Miasta.

  ul. Freta









  Stare Miasto

  Stary Rynek

  Stare Miasto

  Plac Trzech Krzyży

„Chopin 2010 – od projektu do realizacji”

Thursday, 29 July 2010 11:12

– pod takim hasłem 16 września 2010 roku w Żelazowej Woli i Brochowie odbędzie się konferencja zorganizowana przez Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Narodowy Instytut Fryderyka Chopina.

Konferencja jest podsumowaniem i prezentacją prac konserwatorskich oraz restauratorskich, jakie wykonano w miejscach związanych z życiem i twórczością kompozytora, nadzorowanych przez Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków w Warszawie Delegaturę w Płocku. W związku z obchodzonym obecnie Rokiem Chopinowskim zmieniono w sposób generalny Muzeum - Dom Urodzenia Fryderyka Chopina w Żelazowej Woli. Tzw. Dworek doczekał się remontu kapitalnego, obejmującego wymianę pokrycia dachowego, tynków oraz instalacji wewnętrznych. Konserwacji poddano również polichromowane drewniane stropy belkowe. Prof. Robert Kunkel wykonał badania architektoniczne, które pozwoliły na dokładne rozpoznanie historii obiektu. Dr Cezary Głuszek sporządził

Konserwatorski program ochrony i dostępności inwestycyjnej terenu Muzeum, który zostanie zaprezentowany podczas konferencji. Będzie to jednocześnie wstęp do rozważań na temat rewaloryzacji parku, otaczającego Dworek. W 2006 roku Narodowy Instytut Fryderyka Chopina ogłosił międzynarodowy konkurs na koncepcję nowej formuły obiektu, która miała wziąć pod uwagę współczesne wymogi dotyczące obsługi turystów, administracji i zaplecza gospodarczego. Efektem konkursu jest zrealizowany projekt autorstwa zespołu Stelmach i Partnerzy z Lublina. Objął on między innymi: wzniesienie nowych obiektów kubaturowych, iluminację parku i Dworku, nagłośnienie, projekty nawierzchni, małą architekturę oraz pielęgnację zieleni. Praktyczny wymiar tych założeń omówią szczegółowo Bolesław Stelmach i Rafał Mroczkowski.

Działania konserwatorskie nie dotyczyły wyłącznie miejsca urodzenia Kompozytora. Pracami restauratorskimi objęto również kościół p.w. św. Jana Chrzciciela i św. Rocha w Brochowie, gdzie Fryderyk Chopin przyjął chrzest. Projekt zintegrowanych prac konserwatorsko – aranżacyjnych wykonał Monument Service, Marcin Kozarzewski, a w wyniku jego realizacji dokonano między innymi krytycznej rekonstrukcji polichromii sklepień, poprzedzoną badaniami konserwatorskimi oraz konserwacją odkrytych reliktów, konserwacji obrazów, tablic i epitafiów. Wystrój świątyni wzbogacił się o ołtarze: główny i dwa boczne, w których umieszczono kopie obrazów przedstawiających Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny oraz św. Jana Chrzciciela i św. Rocha. Wnętrze zyskało również nową ambonę i ławki. Prace, prowadzone pod nadzorem merytorycznym prof. Mar ii Lubryczyńskiej, objęły także odrestaurowanie kościelnej dzwonnicy. Podczas konferencji Marcin Kozarzewski, Sylwester Piędziejewski oraz Ryszard Cędrowski wygłoszą prelekc je poświęcone tej tematyce.

W Brochowie mieści się również zespół dworsko-parkowy, obejmujący dodatkowo teren dawnego folwarku, od 2005 roku w gestii Narodowego Instytutu Fryderyka Chopina. W związku ze zbliżającym się Rokiem Chopinowskim podjęto inicjatywę stworzenia na terenie zespołu Mistrzowskiego Centrum Kształcenia. Obecnie, po wykonaniu niezbędnej dokumentacji, trwają prace budowlane.

W programie konserwatorskim „Chopin 2010” uwzględniono także miejsca czasowego pobytu kompozytora. W pałacu w Sannikach Chopin spędził wakacje 1828 roku. Pochodzący z I połowy XIX wieku pałac jest prawdopodobnie jedną z pierwszych realizacji tzw. willi włoskiej na terenach Polski. Otaczający go park zakomponowany został pod koniec XVIII wieku. Posiadłość w Sannikach była własnością znamienitych rodów szlacheckich – Pruszaków i Sapiehów. Poza kultywowanym w miejscowej tradycji epizodem łączącym Sanniki z życiem i twórczością Fryderyka Chopina, historia tego zabytkowego miejsca wpisuje się w istotne momenty w dziejach Polski – między innymi powstanie listopadowe i styczniowe oraz obie wojny światowe. W chwili obecnej rozpoczął się skomplikowany proces remontu i adaptacji zespołu na Europejskie Centrum Artystyczne im. Fryderyka Chopina.

Dwór w Rościszewie kompozytor odwiedził w 1827 roku. Fakt ten upamiętnia Sala Historyczna urządzona w dawnej kaplicy dworskiej. Zabytek ten zachował charakterystyczne cechy wiejskich siedzib szlachty mazowieckiej: symetryczną bryłę o pięknych proporcjach, z wysokim, dominującym dachem, dyspozycję wnętrz. Dwór w sposób udany adaptowano na siedzibę Urzędu Gminy w Rościszewie. Większość odnowionych pomieszczeń użytkowanych jest jako biura, pomieszczenia Gminnej Biblioteki Publicznej oraz Komendy Policji. Działać tam będzie również Centrum Kształcenia, utworzone w ramach projektu „Wioska internetowa – kształcenie na odległość na terenach wiejskich”.

 

Kolejny zabytek na warszawskiej Pradze

Tuesday, 27 July 2010 08:51

Rejestr zabytków powiększył się o kolejną pozycję – kamienicę na warszawskiej Pradze Północ, położoną przy ulicy Ząbkowskiej 13. Jest to decyzja  podjęta przez Barbarę Jezierską – Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.

Z inicjatywą umieszczenia obiektu w rejestrze zabytków wystąpiło Stowarzyszenie Opiekunów Dziedzictwa Kulturowego Warszawy „ZOK“ oraz Związek Stowarzyszeń Praskich.

Usytuowana u zbiegu ulic Ząbkowskiej i Brzeskiej kamienica jest jednym z najstarszych murowanych budynków mieszkalnych na Pradze, posiada unikalną drewnianą galerię i oryginalną więźbę dachową pochodzącą z około 1870 roku.

Kamienica wybudowana została w latach 1868 – 1870 według projektu budowniczego rządowego Antoniego Siekiery. Posesja, na której wzniesiono budynek należała do małżeństwa Róży i Macieja Kwiatkowskich. Wcześniejsza zabudowa tego terenu spłonęła podczas pożaru w 1868, który strawił większość obiektów znajdujących się  po obu stronach ulicy Ząbkowskiej. Od początku XX wieku do wybuchu II Wojny Światowej kamienica była własnością rodziny Rozenbojm. W latach powojennych przeszła we władanie miasta.

Obiekt założony jest na planie prostokąta. Posiada dwie kondygnacje oraz częściowo użytkowane poddasze, przykryte dwuspadowym dachem. W 2001 roku budynek poddano gruntownemu remontowi. Połaczono go jednocześnie z rekonstrukcją detalu architektonicznego.

Odnowiona została także unikalna drewniana galeria, znajdujaca się od strony podwórza.  Otoczono ją tralkową balustradą, prowadzącą  do mieszkań zlokalizowanych  na piętrze.  Jej zastosowanie nadaje kamienicy wyjątkowy charakter. Podobne rozwiązanie - często stosowane w architekturze oficyn zabudowy Starego Miasta w XVII i XVIII wieku – na Pradze było zjawiskiem bardzo rzadkim. Zrekonstruowana galeria jest obecnie jedynym tego typu reliktem na terenie zabytkowego układu urbanistycznego ulicy Ząbkowskiej.

Dużą wartość posiada również oryginalna więźba dachowa pochodząca z około 1870 roku, wykonana z poddanego ręcznej obróbce drewna. Jej znaczenie  rozpatrywane jest zarówno w kategoriach historycznych, jak i naukowych, ponieważ stanowi część nielicznego zbioru tego typu konstrukcji ocalałych na terenie zniszczonego podczas wojny miasta.

Wszystkie te elementy sprawiają, że kamienica przy ulicy Ząbkowskiej 13 jest obiektem o bardzo istotnej wartości dokumentalnej, a jej specyficzna konstrukcja stanowi na terenie Warszawy wyjątkowy relikt dziewiętnastowiecznego rzemiosła budowlanego.